Kapat

Kösem Sultan Hakkında Bilgiler

Osmanlı padişahı I. Ahmed’in eşi, padişah IV. Murad ve I. İbrahim’in de annesi olan Kösem Valide Sultan; Haseki Mâh-Peyker olarak da bilinir. Anastasya adıyla 1590’da Bosna-Hersek’de doğdu, 2 Eylül 1651 de öldü. Şimdilerde Sultanahmet Camii I. Ahmed Türbesi’nde yatmaktadır. Osmanlı’nın devlet yönetimindeki etkin tavrı ile öne çıktı, düşmanlar edindi. Devrin ve Osmanlı tarihinin en güçlü kadınlarından biri olarak bilinmektedir. Oğulları IV. Murad ve İbrahim ile torunu IV. Mehmed döneminde devlet yönetiminde tam yetkili oldu;

Kösem Sultan Hakkında Bilgiler

Hayatı romanlara, oyun ve dizilere ilham verdi. Rum ve Bosna asıllı olduğuna dair çeşitli kaynaklarda bilgiler mevcuttur.

15 yaşındayken I. Ahmed’in hanımı (Haseki) olmuş, kısa zamanda kendinden kıdemli olan hasekilerin önüne geçmeyi başarmıştır. Dindarlığı ve devlet yönetimindeki başarısı ile öne çıkan I. Ahmed’in dahi kendisinden etkilenmesi Kösem Valide Sultan’ın ne kadar zeki bir kadın olduğunun da göstergesidir. Valide Sultanların (padişahların anneleri) devlet siyasetindeki etkileri ölümüyle sona erer ve Köprülüler dönemi başlar.

Süleyman, IV. Murad, Kasım ve İbrahim adında şehzadelerin yanı sıra; Fatma ve Ayşe isminde sultanlar dünyaya getirdi. Hayır işleriyle de bilinen Kösem Sultan, etrafındaki düşkünlere yardımlarda bulunmuştur. Her yıl Receb-i Şerif ayında tebdili kıyafetle arabaya binerek hapishanelere gittiği; borcu yüzünden hapse düşen mahkûmların borçlarını ödediği ve onları hapisten çıkardığı rivayet edilir. Kösem Sultan, katil olanları ise bu yardımlarından yararlandırmamıştır. Hayır işlerinin başında Üsküdar’daki Çinili Camii, Boğaziçi’ndeki Anadolu Kavağı, Sultan Selim civarındaki Valide Medresesi Mescidi’ni gösterilebilir. Kösem Sultan; Mekke ve Medine’ye de yardım etmiş, dönemin fakir halkına da ciddi miktarlarda yardım etmiştir.

Kuvvetli bir karaktere sahip I. Ahmed, çocuk denecek bir yaşta tahtı almasına rağmen babası gibi başkalarının etkisinde kalmadığını göstermek hususunda oldukça titizdi. Kösem Sultan; bu sebeple I. Ahmed yıllarında siyasi konulara fazlaca bulaşmamış; ancak çoğu zaman da sözünü yerine getirtmeyi başarmıştır. I. Ahmed’in ölümüyle Kösem Sultan 27 yaşında dul kaldı. 21’i 22 Kasım’a bağlayan gece 1617’de I. Ahmed’in 27 yaşında vefat etmesi Kösem Sultan’ı derinden etkilemiştir.

Ahmed sonrası tahtı alan kocasının kardeşi Sultan I. Mustafa ve daha sonra da kocasının başka bir kadından olma oğlu Sultan II. Osman devrinde etkinliği arttı. Fakat II. Osman, yaşı çok genç olmakla birlikte Kösem Sultan’ın devlet işlerine çok karışmasından rahatsız oldu ve kuvvetle muhtemel annesi Valide Sultan Mahfiruz Hatice Sultan’ın da etkisiyle onu eski saraya yolladı. Kovulmuş Kösem Sultan, Genç Osman’ın ve sonrasında I. Mustafa’nın da tahttan indirilmesi üzerine nihayet kendi oğlu IV. Murat’ı tahta çıkarttı ve Valide Sultan olarak Topkapı Sarayı’na son kez olarak yerleşti. IV. Murat tahta çıktığında sadece 11 yaşındaydı ve Kösem Sultan artık oğlu vasıtasıyla Osmanlı’yı ciddi ölçüde yönetmeye başladı. Kösem Sultan’ın saltanatı, IV. Murad’ın devlet yönetimini tam olarak ele geçirmesine kadar sürmüştür. Çocukluğundan beri annesinin etkisinde kalan IV. Murad, sert mizacına rapmen çoğu zaman annesinin fikirlerinie önem vermeye devam etti.Kösem Sultan Hakkında Bilgiler

 

Kösem Sultan; iktidarı isteyen oğulları Kasım ve Süleyman’ın, padişah IV. Murat tarafından katledilmesine mani olamasa da, İbrahim’in öldürülmesini; “saltanat yükünü kaldıramayacak kadar aciz” diyerek stratejist bir biçimde engelledi. Padişahın genç yaşta ölümü üzerine tahta İbrahim çıkacaktır. I. İbrahim şehzadeliği sırasınca sürekli öldürülme korkusu yaşadığı için psikolojisi bozulur ve bu durum Osmanlı’da yönetim boşluğu doğurur. I. İbrahim bu yıllarda tam bir kukla padişah olacak Kösem Sultan’ın etkinliği artacaktır. Bu dönemde I. İbrahim’in kadınlara ilgi duymaması üzerine beğendirilmek saraya doldurulan hasekiler ve cariyeler hazineye büyük yük getirmiştir. Padişahın ruhsal ve fiziksel sıkıntılarına çare bulmak hem de hanedanın devamı için erkek evlat sahibi olması adına zamanın üfürükçülerin en ünlüsü Cinci Hoca lakabıyla tanınan Safranbolulu Karabaşzade Hüseyin Efendi’ye başvurulur. 2 yıl sonra Şehzade Mehmed, Şehzade Süleyman ve Şehzade Ahmed dünyaya gelecektir. Durumdan memnun kalan Kösem Sultan, buna karşılık olarak Hüseyin Efendi’ye Safranbolu da daha sonra cinci hanı olarak anılacak hanın yapım masraflarını kaldıracak ölçüde para verdirmiştir.

Kösem sultan nasıl öldü?

Sultan İbrahim’in annesini işlerine karıştırmamaya başlaması hatta eski saraya gönderme isteği ile etkisi azalır gibi olduysa da, bu sıralarda İbrahim’in tahttan alınarak yerine çocuk Şehzade Mehmed’in padişah olması, Kösem Sultan‘ın durumunu son kez güçlendirmiştir. Özetle Kösem Sultan, dört padişah döneminde devletin en etkili kadını (kişisi) olmaya devam eder. Bu dönemde “vâlide-i muazzama” olarak anılacaktır. Devletin sıkıntılı durumu, yeni padişahın validesini devlet idaresinde daha aktif olmaya zorlayınca, Kösem Sultan’la Turhan Hatice Sultan arasında rekabet yaşanır. Kösem Sultan bu durumun ancak yeni bir şehzadenin padişah olmasıyla değişebileceğini düşünerek diğer oğlu Şehzade Süleyman tarafında çalışmalara başlar. Turhan Hatice Sultan’ın, hadiseyi bir cariye ile öğrenmesi sonrası plan bozulur. Bu esnada ayaklanan yeniçeriler, Turhan Valide Sultan’ın saraydaki yardımcıları olan ağalarının Mısır’a sürgününü talep ederler. Tehlikeli durum karşısında harekete geçen Turhan Sultan, ağalarının da yardımıyla Osmanlı tarihinin en kudretli kadını olan Kösem Sultan’ı ortadan kaldırtır.